Jeże białobrzuche (Atelerix albiventris), zwane też afrykańskimi lub pigmejskimi, są coraz bardziej popularnymi zwierzętami domowymi. Stąd wynika potrzeba kształcenia lekarzy weterynarii w kierunku chorób tych zwierząt, należących w Polsce do egzotycznych. Jedną z najsłabiej poznanych chorób w Polsce jest tzw. "zespół chwiejącego jeża" (Wobbly Hedgehog Syndrome - WHS). Zobacz krótki filmik - TUTAJ

Jest to choroba nieuleczalna, dotykająca także występujące w Polsce jeże zachodnie. Etiologia dotychczas pozostaje nieznana. Przypuszcza się, że ma ona tło genetyczne i w jej rozwoju nie bierze udziału żaden czynnik zakaźny. Udowodniono natomiast, że potomstwo jeży chorych jest bardziej narażone na wystąpienie WHS.

Pierwsze doniesienia dotyczące tej nieznanej wcześniej choroby notuje się na połowę lat 90. XX wieku z USA. Zaobserwowano wówczas u jeży postępujące niedowłady kończyn i przewracanie się na jeden bok. Statystyki mówią, że w USA nawet 10% jeży dotkniętych jest syndromem WHS.

Objawy występują zwykle pomiędzy 1, a 36 miesiącem, choć odnotowano także przypadek wystąpienia choroby u pięcioletniego jeża. Zwykle choroba ujawnia się w wieku 1,5 roku. Nie udowodniono predyspozycji płciowych ani dietetycznych mogących mieć wpływ na rozwój syndromu WHS. Objawy kliniczne nasilają się wraz z czasem trwania choroby. WHS zwykle zaczyna się od lekkich niedowładów kończyn miednicznych oraz chwiejnych ruchów ? zwierzę wygląda jakby co chwila się potykało. Następnie obserwuje drżenia mięśniowe i zwierzę się przewraca na jedną stronę. W końcu dochodzi do utraty możliwości utrzymania prawidłowej postawy ciała, pojawiają się także ruchy maneżowe. Obserwuje się zanik mięśni, spadek masy ciała mimo przez długi czas zachowanego apatytu. W końcowej fazie choroby występuje dysfagia. W niektórych przypadkach zaobserwowano także wytrzeszcz jednej lub obu gałek ocznych. Niestety choroba zawsze kończy się śmiercią, przeważnie po ok. 18 miesiącach od zaobserwowania objawów. Czasem zdarza się ostry przebieg choroby i wtedy zwierze ginie po ok. 6 tygodniach od rozpoczęcia choroby.
W diagnostyce różnicowej WHS bierzemy pod uwagę nowotwory mózgu, encefalopatię wątrobową, dyskopatię, zapalenie mózgu i opon mózgowych, niedobory dietetyczne, głównie wapnia.
Zmiany sekcyjne obejmują ogólne wyniszczenie organizmu, zanik masy mięśniowej, skoliozę, odleżyny, powiększenie wątroby. W mózgu nie obserwuje się makroskopowo zmian.
Potwierdzenia ?zespołu chwiejącego się jeża? dokonujemy za pomocą badania histopatologicznego próbek pobranych z OUN. Charakterystyczne zmiany to wakuolizacja w obrębie istoty białej kresomózgowia, móżdżku, pnia mózgu i rdzenia kręgowego na całej jego długości. Poza tym obserwujemy demielinizację, martwicę neuronów oraz zwyrodnienie aksonów. Dosyć często obserwuje się także stłuszczenie wątroby, ale ten objaw występuje również u jeży padłych z innych powodów.
Na dzień dzisiejszy nie udało się opracować skutecznego leczenia choroby. Podejmowane były próby leczenia poprzez suplementację witaminą E i selenem, witaminami z grupy B oraz wapniem. Oczekiwanych rezultatów nie przyniosło także stosowania antybiotyków, steroidowych leków przeciwzapalnych, czy interferonu.
W artykule przedstawiono również pierwszy przypadek kliniczny tej mało znanej w Polsce choroby, który zaobserwowano w Przychodni Weterynaryjnej Salvet w Warszawie.
Źródło: http://www.vetpol.org.pl/index.php?option=com_docman&task=cat_view&gid=450&Itemid=86

Źródło zdjęcia: http://www.angelfire.com/wa2/comemeetmyfamily/wobblyhs1.html

Monika Maksimowicz